Botters in oorlogstijd

Aardappelen varen met botters vanuit Museumhaven Spakenburg
tijdens de Hongerwinter van 1944/45.
 
74 jaar geleden leed het Westen van Nederland onder de gevolgen van de Hongerwinter.
Door blokkades op te werpen bij de Afsluitdijk, de bruggen over de IJssel en de Friese/Overijsselse IJsselmeerhavens èn het niet meer afgeven door de Duitse bezetter van transportvergunningen, werd vervoer van voedsel naar het Westen van Nederland geblokkeerd.
(Het Zuiden van Nederland was tijdens de Hongerwinter al bevrijd).
Omdat de frontlijn daarom dwars door Nederland liep – ruwweg langs de grote rivieren – kon er ook geen Limburgse steenkool naar West-Nederland worden vervoerd.
 
Dit alles veroorzaakte in West-Nederland een humanitaire ramp van catastrofale omvang.
Naar schatting twintigduizend mensen kwamen om
door honger en kou.
Toen duidelijk werd, dat een echte hongersnood aanstaande was, besloot de Duitse rijkscommissaris Seyss-Inquart het voedselvervoer over het IJsselmeer weer toe te staan.
Vanaf het platteland kon, zo was het idee, toch weer wat voedsel naar de hongerende bevolking in het Westen van het land worden gebracht.
Maar de aanhoudende vorst maakte het varen over
het IJsselmeer rond Kerst 1944 al onmogelijk.
Pas in februari 1945 was het mogelijk te starten met de voedselvaarten.
In de Hongerwinter van 1945 is ook een deel van de Bunschoter bottervloot ingezet om voedsel te varen, bestemd voor Bunschoten-Spakenburg en de omliggende regio.
 
In zijn boek “Van gaand en staand want”, schrijft Peter Dorleijn over de inzet van de Bunschoter vloot in de Hongerwinter van 1945.
De meeste tochten gingen naar de kop van Overijssel, Friesland en Drenthe.
Enkele ook naar West Friesland, waar in Broekerhaven en Medemblik ook wel eens een vrachtje georganiseerd kon worden.
Het ging hier om landbouwproducten als kool, erwten en bonen, maar vooral ook om aardappelen. Omdat Bunschoten-Spakenburg weliswaar een agrarisch gebied was – maar met voornamelijk veehouderij en geen akkerbouw – ontstond ook hier een tekort aan aardappelen en groenten. Ook in en rondom Bunschoten Spakenburg werd de situatie precair.
 
Het initiatief voor de voedselvaarten vond plaats onder auspiciën van de VEreniging ter BEhartiging van den Nederlandschen Aardappelhandel (VEBENA).
In 1941 was door de Duitse bezetter bepaald, dat de akkerbouwers alle geproduceerde aardappelen moesten leveren aan de VEBENA.
Zij werd daarmee een semi-overheidsinstelling die de distributie van aardappelen verzorgde.
Deze vereniging onderhield de contacten met de lokale voedselcommissies en zorgde voor papieren (de connossementen) waarop stond waar aardappelen geladen konden worden.
Er was inmiddels ook een ‘Voedselcommissie Spakenburg’ in het leven geroepen, waaraan ook visserijvereniging ‘de Eendracht’ meedeed.
In die commissie zaten H. Koelewijn – als leider van de distributiekring Bunschoten en naast Peter Blokhuis nog  Peter Baas als oud-visser en secretaris van de visserijvereniging ‘de Eendracht’.
Het varen met motorvrachtschepen was praktisch onmogelijk geworden niet alleen door gebrek aan brandstof, maar meer nog vanwege de beschietingen door jachtvliegtuigen.
De schippers aarzelden dan ook aan de voedseltransporten over water te beginnen. Ze waren bang dat handlangers van de bezetter het voedsel in beslag zouden nemen.
Na garantie van de Rijkscommissaris dat het vervoer veilig was, gingen de schippers toch aan de slag. Het vrijwaarde hen bovendien van de “Arbeitseinsatz”.
Botters liepen schijnbaar minder gevaar beschoten te worden.
En ze hadden het voordeel dat zij op de zeilen (zonder brandstof) konden varen.
Hoewel – er zijn ook verhalen bekend van schijnaanvallen op botters!

 

Ook al werd er dan naast de botters geschoten, het was voor de bemanningen wel een erg angstige ervaring.
De eerste tochten werden omstreeks februari 1945 gemaakt. De vissers kregen van VEBENA op, waar en wat ze moesten laden.
De beloning voor de schipper was 15% van de lading of een geldbedrag. Maar geld had in die tijd maar zeer betrekkelijke waarde.
Soms was het ook een kwestie van zelf op zoek gaan.
In principe kregen de vissers dan geen vergoeding voor het varen, maar bijna altijd waren zij wel in staat om voor eigen gebruik en een beetje handel het een en ander te ritselen.
Hans Hoitink, secretaris van Vereniging de Bruine Vloot.
Klik op de bewerken-knop om deze tekst te wijzigen. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Nieuwjaarsreceptie 11 januari 2019 in de Visafslag

Vrijdagavond 11 januari 2019 was het een drukte van belang in het onderkomen van de Bruine Vloot, de Visafslag. Maar, wie het bestuur al het goede wilde wensen voor het nieuwe jaar 2019 had pech: het bestuur was ziek. Willem van Diermen nam de honneurs waar: heette ieder welkom, bracht de wensen van de bestuursleden over en zorgde er voor dat niemand een droge keel kreeg. Halverwege kwam penningmeester Christiaan Bos toch nog even aanwaaien met zijn twee koters: hij bracht wat borrelhapjes. Het bleef nog lang gezellig in de Visafslag.

Informatieavond SBMS met VBV in de Visafslag – 31.10.2018

De informatieavond van afgelopen 31 oktober in de Visafslag werd goed bezocht door bottereigenaren/liefhebbers en andere betrokkenen.
De voorzitter van de Stichting Behoud Museumhaven Spakenburg (SBMS) Marc Schoonebeek legde het doel van de avond uit en gaf aan elk voor- en najaar een dergelijke avond te willen organiseren.
Aan de hand van een Power Point presentatie gaf hij de aanwezigen updates van meerdere onderwerpen:
de activiteiten van het bestuur,
de vrijwilligers, hun opleiding en het vervolgtraject,
de educatie voor verschillende disciplines,
de aankoop van een of meer schepen,
vorderingen m.b.t. donaties en sponsoren,
liggelden,
botteropstappen,
naamsbekendheid SBMS en VBV , etc.
Tijdens en na de presentatie kon ieder uitleg vragen of ideeën opperen.
Er kwamen zinnige vragen, ludieke voorstellen en waardevolle aandachtspunten naar voren waarmee zowel het bestuur als de commissies verder aan de slag kunnen.
Het was kortom een constructieve en informatieve bijeenkomst. Er wordt van beide kanten uitgekeken naar het vervolg in het komende jaar.

SBMS ontmoet Vereniging de Bruine Vloot

Woensdag 31 oktober is in de Visafslag de tweede bijeenkomst van de Stichting Behoud Museumhaven Spakenburg met de leden van de Vereniging de Bruine Vloot.

Er wordt informatie gegeven door enkele bestuursleden van de Stichting omtrent ontwikkelingen, activiteiten en plannen. Naast leden van de VBV zijn ook de kersverse bottervrijwilligers uitgenodigd.
Bovendien kunnen er vragen gesteld worden, uitleg gevraagd en onzekerheden of twijfels kenbaar gemaakt door de aanwezigen

Schipper/scheepsmaat in opleiding

Schipper/scheepsmaat in opleiding

Wil jij in de voetsporen treden van de legendarische Spakenburgse vissers en leren varen met een echte botter? Volg dan ons opleidingsprogramma en word vrijwilliger!

In een groep van tien personen doorloop je het opleidingsprogramma tot schipper of scheepsmaat op een traditionele botter. Dit traject beslaat tien avonden.

De cursus wordt gegeven in de Rode Loods op de werf bij Scheepstimmerwerf Nieuwboer. Je leert over de historie, het varen en zeilen, het onderhoud, de veiligheid en het begeleiden van gasten. De start van de opleiding is eind februari. De start wordt nog bekend gemaakt

Vanaf april, als het vaarseizoen begint, mag je als vrijwilliger mee met de bemanning op de botter. Je wordt dan begeleid en geïnstrueerd door ervaren bemanningsleden en schippers. 
Is je interesse voor het varen gewekt, dan kun je later ook meevaren tijdens de DARP wedstrijden.

Wil je op een andere manier een bijdrage leveren aan het behoud dan ben je ook van harte welkom. Wij investeren in alle enthousiaste mensen die op wat voor manier dan ook willen bijdragen aan het behoud van zowel de bottervloot als van de Museumhaven Spakenburg.

    Meld je nu aan

De Stichting presenteert zich aan de Bruine Vloot

Vrijdagavond 15 december stelde de dit jaar opgerichte ‘Stichting Behoud Museumhaven Spakenburg’ zich voor aan Vereniging de Bruine Vloot in de Visafslag. Het werd een goed bezochte, informatieve, constructieve en gezellige avond met gretig geïnteresseerden! Een belangrijke ontwikkeling in het voortbestaan van het onmisbare culturele erfgoed van Spakenburg: de Botters, de Museumhaven en de Scheepstimmerwerf.

Na een korte presentatie werden niet alleen de mensen van bestuur en commissies, maar ook de plannen, ideeën en te volgen werkroutes voorgesteld.

Voormalig voorzitter Henk van Diermen gaf inzage in het ontstaansproces. Dit ondervond vertraging door het overlijden van voorzitter Tijmen Kos, zo snel na de mededeling dat hij vanwege gezondheidsredenen moest stoppen. Dat heeft op Henk – met wie Tijmen een duorol had – een dusdanige impact gehad, dat Henk besloten heeft zijn functie neer te leggen, zo gauw er een nieuwe voorzitter was gevonden. Voor Tijmen Kos, werd daarna een minuut passende stilte gehouden.
De nieuwe voorzitter kreeg gestalte in de persoon Marc Schoonebeek. Hij maakte van de gelegenheid gebruik zich te presenteren door wat over zichzelf, de idealen en doelen van de Stichting te vertellen.
Hierna passeerden de belangrijke, nijpende zaken vanuit de Bruine Vloot de revue. Enkele problemen waar bottereigenaren tegenaan lopen werden besproken. Niet overal is pasklaar direct een antwoord op te vinden, maar waar een wil is, is een weg! En door positieve samenwerking met de Bruine Vloot is de SBMS nu goed ingelicht en gefundeerd voorbereid op weg naar het verwezenlijken van dit gezamenlijke gestelde doel.

Sam Balkenende initieerde nog een vrolijk bedankmoment voor Bram Korpádi van KorpadiSign. Hij heeft als donatie aan SBMS de nieuwe website voor de Stichting gratis gebouwd. Vincent de Kieviet kreeg van Bram nog de verdiende aandacht voor zijn geleverde aandeel, advies en kennis vanuit de gemeente hierin. De fles wijn, bioscoopbon en lunchbon voor Buute Bolletjie werden ‘onder protest’ in dank aanvaard.

Tijdens de gezellige nazit met borrel en bittergarnituur was er volop gelegenheid de leden van het bestuur en haar 5 commissies persoonlijk aan te spreken. Daarbij werden vragen gesteld en beantwoord, problemen voorgelegd, wensen kenbaar gemaakt en ideeën gespuid. Naast inbreng van kennis en kunde zijn immers vooral enthousiasme en medewerking van Vereniging de Bruine Vloot belangrijke vereisten.

 

Opkikkerdagen

Beste Schippers,

Zoals vermeld op de ledenvergadering organiseert Stichting Opkikker al jaren de Super Opkikker Dagen bij Center Parcs de Eemhof. Wij ondersteunen dit al jaren door een botter met bemanning beschikbaar te stellen als piratenschip. Dit voor de kinderen die het als droom hebben om piraat te zijn.

Het geeft rust in de organisatie van Stichting Opkikker als ze weten welke botter er komt. Graag wil ik van jullie weten wanneer jullie kunnen varen op een van de onderstaande dagen. De AM1 vaart ook voor Stichting Opkikker, dus mogelijk kan die bemanning op de dagen dat wij niet kunnen.

De datums zijn:

zaterdag 22 april – valt gelijk met de voorjaarsrace

zaterdag 13 mei

zaterdag 17 juni

zaterdag 19 augustus

dinsdag 19 september

zaterdag 07 oktober – valt gelijk met de najaarsrace.

Graag jullie ruimhartige reactie dan zorgen wij ervoor dat er een rooster wordt opgesteld.

Alvast bedankt voor jullie hulp om gezinnen met zieke kinderen even een dagje bij te laten tanken.

Stuur een email naar bruine.vloot.bs@gmail.com

of vul het onderstaande formulier in.

Met vriendelijke groet,

Bort Nieuwboer